ऑस्ट्रेलियातील माजी एलिट सैनिक बेन रॉबर्ट्स-स्मिथ यांच्यावर गंभीर युद्धगुन्ह्यांचे आरोप ठेवण्यात आल्याने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर खळबळ उडाली आहे. शुक्रवारी सिडनीतील न्यायालयात व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे त्यांची पहिली हजेरी झाली. सुनावणीदरम्यान ते शांतपणे उपस्थित होते.
रॉबर्ट्स-स्मिथ यांना यापूर्वी देशातील सर्वोच्च शौर्य पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते. मात्र, याच पार्श्वभूमीवर त्यांच्यावर पाच खुनांसह गंभीर गुन्ह्यांचे आरोप लावण्यात आले आहेत. हे सर्व प्रकार अफगाणिस्तानात त्यांच्या लष्करी सेवेदरम्यान घडल्याचा दावा सरकारी पक्षाकडून करण्यात आला आहे.
अफगाणिस्तानमधील कारवायांवर प्रश्नचिन्ह
न्यायालयात सादर करण्यात आलेल्या कागदपत्रांनुसार, रॉबर्ट्स-स्मिथ हे ऑस्ट्रेलियन स्पेशल एअर सर्व्हिस (SAS) दलात कार्यरत असताना काही संशयास्पद कारवायांमध्ये सहभागी होते.
एका प्रकरणात त्यांनी ताब्यात असलेल्या अपंग अफगाण व्यक्तीवर गोळीबार करून त्याची हत्या केल्याचा आरोप आहे. तर दुसऱ्या घटनेत बेड्या घातलेल्या कैद्याला उंच कड्यावरून ढकलल्याचे म्हटले गेले आहे.
‘ब्लडिंग’ पद्धतीचा वापर केल्याचा आरोप
सरकारी बाजूने मांडण्यात आलेल्या आरोपांमध्ये ‘ब्लडिंग’ नावाच्या पद्धतीचाही उल्लेख आहे. यामध्ये नवीन सैनिकांना पहिल्यांदाच शत्रूचा जीव घेण्यास प्रवृत्त केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. तसेच काही घटनांमध्ये कारवाई योग्य ठरावी यासाठी पुरावे लपवण्याचाही प्रयत्न झाल्याचे आरोप आहेत.
2009 ते 2012 मधील घटनांचा तपशील
न्यायालयीन कागदपत्रांमध्ये 2009 ते 2012 दरम्यानच्या अनेक घटनांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.
2009: एका ऑपरेशनदरम्यान ताब्यात घेतलेल्या व्यक्तींवर गोळीबार केल्याचा आरोप
2012: एका संशयिताला कड्यावरून ढकलून त्यानंतर गोळीबार केल्याचा दावा
इतर घटना: ताब्यातील व्यक्तींना ठार मारण्याचे आदेश दिल्याचा आरोप
या सर्व घटनांमध्ये काही सैनिक आणि स्थानिक साक्षीदारांनी प्रत्यक्षदर्शी असल्याचा दावा केल्याचेही समोर आले आहे.
आरोपींचा आरोपांवर इन्कार
रॉबर्ट्स-स्मिथ यांनी सर्व आरोप फेटाळले आहेत. त्यांच्या वकिलांच्या मते, हा खटला अत्यंत गुंतागुंतीचा असून देशात स्वतःच्या सैनिकावर अशा प्रकारे युद्धगुन्ह्यांचा खटला चालवण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
त्यांनी यापूर्वीही कोणतेही नियमभंग केले नसल्याचा दावा करत सर्व आरोप नाकारले आहेत.
खटला दीर्घकाळ चालण्याची शक्यता
न्यायालयाने सुनावणीदरम्यान स्पष्ट केले की, या प्रकरणाची सुनावणी लवकर पूर्ण होणार नाही. तपास आणि पुरावे यांची गुंतागुंत लक्षात घेता हा खटला अनेक वर्षे चालू शकतो.
दरम्यान, न्यायालयाने काही अटींसह त्यांना जामीन मंजूर केला आहे.
निष्कर्ष
एका बाजूला शौर्य पुरस्कारांनी गौरवलेला सैनिक आणि दुसऱ्या बाजूला गंभीर युद्धगुन्ह्यांचे आरोप—या विरोधाभासी परिस्थितीमुळे हे प्रकरण विशेष लक्ष वेधून घेत आहे. पुढील सुनावण्यांमध्ये यासंदर्भातील अधिक तपशील समोर येण्याची शक्यता आहे.
