जागतिक डेस्क, १० नोव्हेंबर २०२६ : जगातील सर्वाधिक मूल्यवान कंपन्यांपैकी एक असलेल्या Nvidia चे संस्थापक आणि सीईओ जेन्सन हुआंग एका मोठ्या वादात सापडले आहेत. अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणांच्या निष्कर्षांचा हवाला देत न्यूयॉर्क टाइम्सने असे वृत्त दिले की, चीनसाठी माहिती गोळा करणाऱ्या एका चिनी महिला अधिकाऱ्याने हुआंग यांच्याशी जवळीक साधली. रविवारी Nvidia च्या संचालक मंडळाने या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी सुरू केली असून, चीनने हे सर्व आरोप बिनबुडाचे म्हणून फेटाळले आहेत. हे आरोप आहेत; कोणताही गुन्हा सिद्ध झालेला नाही.
आतापर्यंतच्या मुख्य घडामोडी
- २९ ऑक्टोबर : न्यूयॉर्क टाइम्सने अलीकडील गुप्तचर माहितीच्या आधारे वृत्त दिले की सिंगापूरमधील डेटा सेंटर कंपनी Megaspeed ची माजी अधिकारी ॲलिस हुआंग (हुआंग ले) हिने चीनसाठी माहिती गोळा केली.
- ३० ऑक्टोबर : Nvidia ने वृत्त नाकारले, तर चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने ते बदनामीचे प्रयत्न असल्याचे म्हटले.
- ८ नोव्हेंबर : हुआंग यांनी बोर्डाला आपले विवाहबाह्य संबंध मान्य केल्याचे वृत्त आले. त्याच दिवशी Nvidia च्या बोर्डाने स्वतंत्र चौकशीची घोषणा केली.
- ९ नोव्हेंबर : चीनने पुन्हा आरोप फेटाळले. त्या दिवशी प्री-मार्केटमध्ये Nvidia चा शेअर सुमारे ५ टक्क्यांनी घसरला.
आरोप नेमके काय आहेत?
न्यूयॉर्क टाइम्सच्या वृत्तानुसार, अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणांना सुमारे वर्षभरापूर्वी असा संशय आला की ॲलिस हुआंग ही चिनी नागरिक Nvidia च्या सीईओंशी जवळचे संबंध वाढवत असून, ती बीजिंगला माहिती पुरवत असावी. ती ज्या Megaspeed कंपनीत काम करत होती, ती Nvidia च्या सर्वांत मोठ्या ग्राहकांपैकी एक बनली होती. अहवालांनुसार या कंपनीने Nvidia कडून सुमारे ४.८ अब्ज डॉलरची उपकरणे खरेदी केली. या कंपनीने अमेरिकेच्या निर्बंधांना बगल देऊन चीनला प्रगत चिप्स मिळवून देण्यास मदत केली का, याबाबतही अमेरिकन यंत्रणांना शंका होती, असे वृत्तात म्हटले आहे.
या वृत्तात हुआंग स्वतः हेरगिरी करत होते असा आरोप नाही. आरोपाचा रोख असा आहे की त्यांना एका परकीय गुप्तचर प्रयत्नाचे लक्ष्य बनवले गेले असावे. दोघांमध्ये कोणतेही नातेसंबंध नाहीत; दोघांचे आडनाव सारखे असले तरी त्यांचा एकमेकांशी कौटुंबिक संबंध नसल्याचेही वृत्तात नमूद आहे.
Nvidia आणि हुआंग यांची भूमिका
वृत्त प्रसिद्ध झाल्यानंतर Nvidia ने सुरुवातीला हे आरोप फेटाळले. कंपनीच्या प्रवक्त्याने सांगितले की हुआंग वर्षाकाठी हजारो ग्राहक कार्यकारी अधिकाऱ्यांशी बोलतात आणि अशा भेटी हा सीईओच्या कामाचा भाग आहे. चिप तस्करीच्या आरोपांची गेल्या वर्षी चौकशी होऊन ते निराधार ठरल्याचाही कंपनीचा दावा आहे.
मात्र रविवारी चित्र बदलले. बोर्डाने एका निवेदनात सांगितले की स्वतंत्र संचालकांची समिती आणि बाहेरील स्वतंत्र वकील मिळून या प्रकरणाची चौकशी करतील. राष्ट्रीय सुरक्षा किंवा Nvidia च्या गुपितांशी तडजोड झाल्याचे मानण्याचे कोणतेही कारण सध्या दिसत नाही, असेही बोर्डाने स्पष्ट केले. हुआंग चौकशीदरम्यान सीईओ पदावर कायम राहणार असून, त्यांनी चौकशीला पूर्ण सहकार्य करण्याचे आश्वासन दिले आहे.
हुआंग यांनी कर्मचाऱ्यांना पाठवलेल्या ईमेलमध्ये आपण कुटुंबाशी विश्वासघात केला आणि त्यांना दुःख दिले, याची कबुली दिली. आपल्या कृतीची पूर्ण जबाबदारी घेत असल्याचेही त्यांनी म्हटले आहे.
चीनची प्रतिक्रिया
चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते गुओ जियाकुन यांनी ३० ऑक्टोबर आणि पुन्हा ९ नोव्हेंबरला हे आरोप फेटाळले. हे चीनची बदनामी करण्यासाठीचे प्रयत्न असून त्यात तथ्य नाही, असे ते म्हणाले. चीनच्या सरकारी माध्यमांनीही हीच भूमिका उचलून धरली आहे. ग्लोबल टाइम्सने अमेरिका-चीन संबंध सुधारू लागले की अशा प्रकारे अडथळे आणले जातात, अशी टीका केली आहे.
अमेरिकन राजकारणातील पडसाद
न्यूयॉर्क टाइम्सनुसार अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना सुमारे वर्षभरापूर्वी या गुप्तचर निष्कर्षांची माहिती देण्यात आली होती, पण त्यांनी काहीही कारवाई केली नाही. व्हाइट हाऊस, सीआयए आणि एनएसए यांनी या वृत्तावर भाष्य करण्यास नकार दिल्याचे सांगितले जाते. हुआंग हे ट्रम्प यांचे जवळचे सल्लागार मानले जातात आणि चीनला चिप विक्रीवरील निर्बंध सैल करण्यासाठी त्यांनी अनेकदा प्रयत्न केले आहेत. त्यामुळे हे प्रकरण केवळ वैयक्तिक न राहता धोरणात्मक चर्चेचे केंद्र बनले आहे.
अमेरिकन काँग्रेसमध्येही दोन्ही पक्षांकडून तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या. काही रिपब्लिकन खासदारांनी १८ नोव्हेंबरला हुआंग यांनी काँग्रेससमोर हजर राहून स्पष्टीकरण द्यावे, अशी मागणी केल्याचे वृत्त आहे. तसेच चीनला प्रगत अमेरिकन तंत्रज्ञान जाण्यापासून रोखणाऱ्या द्विपक्षीय कायद्याची मागणीही पुढे आली आहे.
शेअर बाजार आणि चिप विक्रीचा मुद्दा
या वादाचा थेट परिणाम बाजारात दिसू लागला आहे. ९ नोव्हेंबरला प्री-मार्केट व्यवहारात Nvidia चा शेअर सुमारे ५ टक्क्यांनी घसरला. कंपनीने ऑगस्टमधील आपल्या फायलिंगमध्ये चीनला केलेली विक्री अत्यल्प असल्याचे म्हटले होते, कारण चीन सरकारनेही अशा खरेदीवर निर्बंध ठेवले आहेत. असे असले तरी, अमेरिकेने यंदा H200 चिप्सच्या विक्रीला परवानगी दिली असल्याने या प्रकरणाकडे गुंतवणूकदार बारकाईने पाहत आहेत.
अद्याप काय स्पष्ट नाही?
- हुआंग यांना कथित हेरगिरीची माहिती होती की नाही, याचा कोणताही सार्वजनिक पुरावा समोर आलेला नाही.
- कोणतीही संवेदनशील माहिती बाहेर गेली का, हे चौकशीतच स्पष्ट होईल.
- अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणांनी या प्रकरणात अधिकृतपणे कोणतीही माहिती उघड केलेली नाही.
- ॲलिस हुआंग आणि Megaspeed यांचे सविस्तर म्हणणे उपलब्ध नाही; Megaspeed ने बाह्य वकिलांमार्फत अंतर्गत चौकशी आणि अमेरिकन यंत्रणांना सहकार्य करण्याची तयारी दर्शवल्याचे वृत्त आहे.
एका विश्लेषकाने म्हटले की यातले महत्त्वाचे प्रश्न हे आहेत: हुआंग यांना हेरगिरीची कल्पना होती का आणि कोणतीही संवेदनशील माहिती फुटली का. या प्रश्नांची उत्तरे अंदाजांवर नव्हे, तर पुराव्यांवर ठरायला हवीत.
पुढे काय?
आता लक्ष Nvidia च्या स्वतंत्र समितीच्या चौकशीकडे आणि १८ नोव्हेंबरला काँग्रेसमध्ये काय घडते याकडे आहे. चौकशीतून काय निष्पन्न होते, याचा परिणाम हुआंग यांच्या नेतृत्वावर, Nvidia च्या चीनसंबंधी धोरणांवर आणि अमेरिकेच्या चिप निर्यात नियमांवर होऊ शकतो. नवीन अधिकृत माहिती मिळताच हा लेख अद्ययावत केला जाईल.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
जेन्सन हुआंगवर चीनसाठी हेरगिरीचा आरोप आहे का?
नाही. वृत्तानुसार, हुआंग हे एका कथित चिनी गुप्तचर प्रयत्नाचे लक्ष्य होते, असा आरोप आहे. त्यांच्यावर स्वतः हेरगिरी केल्याचा आरोप नाही आणि कोणताही गुन्हा दाखल झालेला नाही.
Nvidia ने कोणती कारवाई केली आहे?
८ नोव्हेंबरला Nvidia च्या बोर्डाने स्वतंत्र संचालकांची समिती आणि बाहेरील वकील यांच्यामार्फत स्वतंत्र चौकशी सुरू केली. हुआंग चौकशीदरम्यान सीईओ पदावर कायम आहेत.
चीनने काय म्हटले आहे?
चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने हे आरोप बिनबुडाचे आणि चीनची बदनामी करणारे असल्याचे म्हटले आहे.
ॲलिस हुआंग कोण आहे?
वृत्तानुसार ती सिंगापूरमधील डेटा सेंटर कंपनी Megaspeed ची माजी अधिकारी आहे. तिचे जेन्सन हुआंग यांच्याशी कोणतेही कौटुंबिक नाते नाही.
या वादाचा Nvidia च्या शेअरवर काय परिणाम झाला?
९ नोव्हेंबरला प्री-मार्केट व्यवहारात Nvidia चा शेअर सुमारे ५ टक्क्यांनी घसरला.
for ABTimes24.com





